“Kiêu
binh”, “Hồng vệ binh” và “Hèn kiêu binh”
Nguyễn Hoàng Văn
04/02/2026
https://baotiengdan.com/2026/02/04/kieu-binh-hong-ve-binh-va-hen-kieu-binh/
Thời
Lê Trung Hưng, đất nước chúng ta từng rối lên với loạn kiêu binh; thập niên
1960 thì Trung Cộng – đang loạn vì cú vấp ngã “Đại nhảy vọt” – lại loạn thêm với
nạn “Hồng vệ binh”; còn bây giờ thì nước Mỹ đang loạn với “hèn kiêu binh”. Tất
cả giống nhau ở sự vô nhân, vô pháp, vô thiên.
“Hèn
kiêu binh” chính là ICE, viết tắt từ “Immigration and Customs Enforcement”, tạm
dịch là “Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan”, một cơ quan bán quân sự của
chính quyền liên bang. Một cơ quan hành pháp bình thường nhưng trở thành một thứ
cọp mọc cánh khi Donald Trump xức dầu thánh với sứ mạng thanh tẩy để nước Mỹ…
trắng hơn. Thậm chí, ICE còn được Phó Tổng thống JD Vance dẫm lên hiến pháp,
tuyên bố là “tuyệt đối được miễn trừ trách nhiệm pháp lý” (absolute immunity) để
gây nên những tranh cãi và phản bác dữ dội [1].
Được
chính quyền Trump cưng như vậy nên ICE mới hành xử như một thứ hung thần và bị
công chúng thù ghét tận xương tủy, bị các cấp chính quyền từ cấp tiểu bang đến
các thành phố tỏ ý xua đuổi, không nơi nào muốn chứa chấp.
Ngoài
Hồng vệ binh, ICE còn khiến người ta liên tưởng đến lực lượng SS của Phát xít Đức,
và, xem ra, cả ba cùng có một mẫu số chung là sự “thanh tẩy”. ICE thanh tẩy nước
Mỹ bằng cách bắt giam rồi trục xuất di dân lậu. SS thanh tẩy nước Đức bằng cách
tiêu diệt người Do Thái. Hồng vệ binh thanh tẩy nước Trung Hoa Đỏ bằng cách
tiêu diệt bọn hữu khuynh chống đảng, chống Mao.
Còn
đám kiêu binh thời Lê – Trịnh ở Đàng Ngoài thì chẳng thanh tẩy cái gì cả, chỉ cậy
có công, được cưng chiều mà làm càn và, xét ra thì đám ICE còn tệ hơn mấy bậc.
Đám kiêu binh xưa là thứ chẳng ra gì nhưng, chí ít, bọn chúng cũng rạch ròi
kiêu ra kiêu, hèn ra hèn.
Còn
đám ICE này thì vừa kiêu, vừa hèn, ngay từ đầu, có vậy mới gọi là “Hèn kiêu
binh”.
Để
hiểu tại sao thì cần phải nói qua về loạn kiêu binh.
Nhà
Lê Trung Hưng (1533–1789) hình thành khi Lê Trang Tông lên ngôi với sự phò tá của
Nguyễn Kim ở đất Thanh Hóa, từ đó mở rộng thế lực tiến ra Bắc, đuổi nhà Mạc chạy
lên Cao Bằng. Năm 1545 Nguyễn Kim bị sát hại, con trai cả Nguyễn Uông lên thay
nhưng bị em rể Trịnh Kiểm sát hại rồi tiếm chức, từ đây vua Lê chỉ còn là bù
nhìn, quyền hành về tay Chúa Trịnh.
Vì
dấy binh ở Thanh Hóa nên đạo quân nguyên thủy của nhà Hậu Lê đều có gốc gác từ
hai tỉnh Thanh Hóa và Nghệ An, tập trung chủ yếu trong ba phủ Hà Trung, Thiệu
Hóa và Tĩnh Gia, nên gọi là “lính tam phủ”. Khi đánh đuổi được nhà Mạc ra khỏi
Thăng Long thì “lính tam phủ” trở thành đội quân con cưng, được sử dụng làm
quân túc vệ và trở nên kiêu căng, xem thường luật vua phép nước. Hễ có điều gì
bất bình là hè nhau nổi loạn, yêu sách triều đình đủ điều, còn thường ngày thì
nhũng nhiễu, cướp bóc khiến dân chúng oán thán vô kể, gọi là kiêu binh.
Tháng
10 năm 1782 Trịnh Sâm qua đời, truyền ngôi cho con thứ Trịnh Cán, con của sủng
phi Đặng Thị Huệ. Nhưng Cán mới có sáu tuổi nên Trịnh Sâm giao cho người tâm
phúc là Hoàng Đình Bảo, tức Quận Huy, làm phụ chính. Kiêu binh không chấp nhận,
gọi nhau nổi loạn, giết Quận Huy rồi phế Trịnh Cán, tôn con trưởng là Trịnh Khải
lên ngôi Chúa.
Quận
Huy bị giết thì một tay chân là Nguyễn Hữu Chỉnh lo sợ mang gia quyến bỏ trốn
vào Nam đầu hàng quân Tây Sơn. Tại đây, Nguyễn Hữu Chỉnh luôn luôn tìm cách
thuyết phục Tây Sơn kéo quân ra Bắc diệt nhà Trịnh, trả ngai vàng lại cho vua
Lê.
Trong
khi đó thì ở Bắc Hà tình hình mỗi ngày mỗi loạn. Cậy có công, kiêu binh càng lộng
hành, với Phủ Chúa thì khinh nhờn hơn, đòi hỏi quá quắt hơn, với nhân dân thì
càng hung tợn, trở thành một thứ đảng cướp, mafia. Từ trên, kiêu binh bị Trịnh
Khải xem là cái gai phải nhổ. Từ dưới, kiêu binh bị người dân xem như là kẻ thù
phải diệt.
Hoàng
Lê Nhất Thống Chí, hồi
thứ ba, chi chép lại cảnh Trịnh Khải mưu toan với các quan lại trấn nhậm bên
ngoài mang quân về bao vây, tiêu diệt kiêu binh:
“Trong
đám kiêu binh có kẻ biết mưu của Chúa, liền mắng Chúa và cử lính canh giữ Phủ
Chúa rất ngặt. Chúa sai người ra báo lại với các trấn hoãn ngày khởi sự, nhưng
chưa đến kịp thì các đạo theo đúng hẹn cũ đã rầm rộ kéo quân lên đường. Thiên hạ
cực kỳ náo động. Hào kiệt các nơi đồng thời nổi dậy, ai ai cũng nói phải tiêu
diệt hết kiêu binh.
Ngày
hôm đó, hết thảy kiêu binh hai xứ Thanh Nghệ đóng ở các trấn đều phải bỏ trốn,
lúc đi qua làng mạc chúng không dám lên tiếng. Hễ kẻ nào buột miệng lòi ra thổ
âm Thanh Nghệ, tức thì bị dân chúng bắt giết ngay. Bọn chúng phải luôn luôn giả
cách làm người câm, ăn xin ở dọc đường, rồi lần mò về kinh, báo cho đám kiêu
binh ở đây biết cái tin nay mai quân các trấn sẽ về họp ở dưới thành.
Được
tin này, bọn kiêu binh ở kinh tức thì họp nhau bàn cách chống cự. Rồi họ chia
nhau thành các đạo kéo đi. Nhưng đạo phía Tây mới kéo ra đến Đại Phùng, đạo
phía Bắc mới kéo đến cầu Vịnh thì đã bị ngay các tay thổ hào địa phương đánh
thua. Họ phải bỏ cả khí giới, cố mang vết thương mà chạy về kinh.
Bấy
giờ kinh thành chấn động, dân hàng phố kẻ chợ đều dắt díu bồng bế nhau ra ngoài
thành chạy trốn. Đám kiêu binh vừa sợ vừa tức, gọi Chúa là giặc. Rồi họ kéo vào
trong phủ, lấy hết binh khí, chia cho cơ đội các dinh nắm giữ. Phủ Chúa lúc ấy
không còn một tấc sắt nào để tự vệ.
Chúa
sai người ra báo lại với các trấn hoãn ngày khai sự, nhưng chưa đến kịp thì các
đạo theo đúng hẹn cũ đã rầm rộ kéo quân lên đường. Thiên hạ cực kỳ náo động.
Hào kiệt các nơi đồng thời nổi dậy, ai ai cũng nói phải tiêu diệt hết kiêu
binh”.
Nhưng
kiêu binh vẫn chưa bị tiêu diệt. Phải đợi đến tháng 6 năm 1786 khi Nguyễn Hữu
Chỉnh cùng Nguyễn Huệ tiến ra Thăng Long, Hoàng Lê Nhất Thống Chí thuật:
“Còn
bọn kiêu binh, sau khi tan vỡ phải chạy trốn các nơi. Nhưng chúng đi đâu cũng bị
dân quê kể tội kiêu ngạo lộng quyền ngày trước và làm cho nhục nhã đủ đường,
không ai chứa chấp”.
Nghe
cũng gần giống tình thế của ICE khi không ai muốn “chứa chấp” cả, đến đâu cũng
đối mặt với sự thù ghét và xua đuổi của công chúng.
Nhưng
có cái khác bởi bọn kiêu binh thời ấy, kiêu ra kiêu, hèn ra hèn. Thoạt đầu thì
rất ngạo mạn nhưng khi sa cơ mới đâm hèn, phải giả câm để giấu giọng nói, phải
giả ăn xin để được yên thân.
Còn
bọn ICE thì từ đầu đã lẫn lộn kiêu, hèn. Như có thể thấy qua hàng vạn hay hàng
trăm ngàn clip phổ biến trên mạng xã hội, mỗi lần hùng hổ xông vào các cơ sở
kinh doanh, các khách sạn lùng di dân lậu, những nhân viên ICE dõng dạc tuyên bố
có quyền lục soát mà không cần trát tòa, nghĩa là rất kiêu. Trong khi đó thì lại
che kín mặt mày, sợ lộ diện, nghĩa là hèn.
Nếu
cha ông chúng ta có thành ngữ “Ném đá giấu tay” để chỉ bọn hèn thì bọn ICE này
biến thái theo kiểu khác: “Ném đá giấu mặt”. Thậm chí còn che kín mặt mày hơn cả
những phụ nữ Hồi giáo thuộc loại thủ cựu nhất, những phụ nữ Hồi giáo ở
Chechnya, Uzbekistan, và Afghanistan, không xài cả Hijab phơi bày khuôn mặt mà
là Burqa hay Chadari Bengali, chỉ để lộ hai con mắt sau màn lưới.
https://baotiengdan.com/wp-content/uploads/2026/02/1-16.jpg
Các
đặc vụ ICE đang chờ bắt giữ những người xin tị nạn hợp pháp ngay tại hành lang
các tòa án liên bang sau các phiên điều trần về vấn đề nhập cư của họ. Nguồn:
Mother Jones
Nhưng
đó là một cái hèn phản dân chủ, trái với hiến pháp bởi luật Mỹ cấm các cơ quan
thực thi pháp luật trong tình trạng như thế. Nghĩa là cách hèn có sự thuận tình
từ cấp cao, cao nhất, cao nhì hay cao ba!
Theo
những thông tin hiện có thì người “cao thứ ba” là Bộ trưởng Nội an Kristi Noem,
có trách nhiệm cai quản ICE. Bà này, hiện tại đang bộc lộ bản tính Giang Thanh,
vợ Mao Trạch Đông, nữ thủ lĩnh không ngai của Hồng vệ binh trong Cách mạng văn
hóa.
Cũng
như ICE, Hồng vệ binh là một phong trào bán quân sự, ra mắt vào tháng 5 năm
1966 theo lời kêu gọi của Mao để thực hiện cái gọi là “Đại Cách mạng văn hóa vô
sản” nhằm “đấu tranh, phá bỏ những tập tục phong kiến hủ lậu”. Trên thực tế,
đám này đã phá hoại và cướp đoạt tài sản, thậm chí tra tấn, bức tử những cán bộ,
đảng viên, tướng lĩnh và người dân cho là có âm mưu chống Mao và đảng.
Ngày
22/7/1967, Giang Thanh tuyên bố, Hồng vệ binh có thể thay thế Quân đội và Hồng
vệ binh bắt đầu cướp phá các doanh trại và các tòa nhà quân đội mà không tướng
lĩnh nào dám ngăn chặn. Trò vô pháp này kéo dài tới gần cuối năm 1968.
Sau
khi thấy các đối thủ chính trị như Lưu Thiếu Kỳ, Bành Đức Hoài, Đặng Tiểu Bình…
đã bị Hồng Vệ binh loại bỏ, Mao cho rằng lực lượng này không cần thiết nữa, cuối
năm 1968 Mao tìm cách vô hiệu hóa bằng cách cho Hồng vệ binh “Tiến về nông
thôn” để “sống, lao động và học tập” nông dân. Hồng vệ binh tan rã từ đây.
Thế
hệ này, những người ở độ ở tuổi 15-25 trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa thường được
gọi là “Thế hệ vứt đi” vì học hành dang dở nên, sau này, khi về già, thường lấy
làm hối tiếc vì sự nông nổi của tuổi trẻ.
Tháng
9 năm 1976 Mao qua đời, đến tháng 10 thì Giang Thanh bị bắt, đầu năm 1981 thì bị
đưa ra toà. Sa cơ Giang Thanh đã bám vào cái tên của Mao như là phao cứu sinh,
lặp đi lặp lại là những gì bà ta làm, đều làm theo lệnh của Mao chủ tịch.
Bà
Noem hiện tại cũng vậy. Trước phản ứng dữ dội của công chúng và sự rõ ràng của
những bằng chứng trong vụ ICE bắn chết y tá Alex Pretti tại Minneapolis, Noem
đã một điều hai điều rằng những gì bà ta làm, đều làm theo chỉ thị của Trump và
Stephen Miller, Phó Chánh văn phòng đặc trách chính sách kiêm Cố vấn nội an
[2].
Nghĩa
là, trong hành động vô pháp của ICE, có ba tầng trách nhiệm: Cao nhất là Trump,
nhì là Miller và ba là Noem.
Đầu
tiên thì Noem vu cáo cho nạn nhân, cho rằng nạn nhân là quân khủng bố nội địa.
Khi những nhân chứng và vật chứng bác bỏ quyết cáo buộc này thì bà ta quay sang
nấp bóng bề trên. Nhưng bề trên cũng đang lúng túng và, cháy nhà ra mặt chuột,
đối diện với sự đáp trả của cử tri, rồi đây bọn này sẽ quật nhau, cắn nhau
không thương tiếc [3].
Rau
nào sâu đó, đám ICE ở dưới vừa hèn vừa kiêu thì những quan chức bề trên cũng
kiêu và hèn, chẳng khác nhau mấy.
_________
Chú
thích:
1. https://edition.cnn.com/2026/01/08/politics/ice-immunity-jd-vance-minneapolis
No comments:
Post a Comment