BẦU CỬ GIỮA KỲ : NGƯỜI MỸ MUỐN MỘT NƯỚC MỸ NÀO? (Võ Ngọc Ánh / BBC News Tiếng Việt)

Bầu cử giữa kỳ: Người Mỹ muốn một nước Mỹ nào?

Võ Ngọc Ánh

Gửi cho BBC News Tiếng Việt từ Tacoma, bang Washington, Hoa Kỳ

26 tháng 10 năm 2026

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cxr5y70pl6m2o

Từ những thị trấn nhỏ đến các đô thị đông đúc ở bang Washington, người Mỹ đang bước vào cuộc bầu cử giữa kỳ với những mối quan tâm và lựa chọn khác nhau. Đằng sau những lá phiếu là sự chia rẽ sâu sắc về tương lai của nước Mỹ.

Cuối mùa hè rồi, trong một chuyến nghỉ cùng gia đình, tôi thuê một căn nhà tại Forks, thị trấn nhỏ phía tây bắc bang Washington.

Lái xe dạo quanh thị trấn, tôi có cảm giác thời gian ở đây đã dừng lại. Những ngôi nhà cũ, những cửa tiệm nhỏ, những con đường vắng vẻ dường như vẫn thuộc về một nước Mỹ của hàng chục năm trước.

Forks nổi tiếng toàn cầu nhờ loạt tiểu thuyết Twilight (Chạng vạng), lấy bối cảnh tại thị trấn này. Thành công của bộ sách sau đó tiếp tục được khuếch đại bởi loạt phim chuyển thể ra mắt từ năm 2008.

Nhưng điều khiến tôi chú ý hơn cả không phải dấu ấn của quá khứ hay điện ảnh, mà là những biểu hiện ủng hộ Donald Trump xuất hiện nhiều nơi trong thị trấn như nhắc tôi rằng nước Mỹ đang có những chuyện động dữ dội.

Nước Mỹ giữa nông thôn và thành thị

Forks không phải thị trấn nhỏ duy nhất ở Washington mang lại cho tôi cảm giác ấy.

Trong những chuyến đi qua các vùng nông thôn, tôi thấy những ngôi nhà cũ kỹ, những chiếc ô tô cũ nằm trong sân và các khu trung tâm dường như không mấy thay đổi trong nhiều chục năm qua. Điều này trái ngược với khu vực đô thị Seattle, Bellevue, Tacoma…

Tại các thị trấn nhỏ tôi đi qua, cư dân da trắng vẫn chiếm đa số, dấu ấn của việc ủng hộ Donald Trump khá rõ. Trong khi đó, tại các đô thị đông đúc như nơi tôi sống và làm việc, sự đa dạng sắc tộc hiện diện khắp nơi.

Với người quen sống ở đô thị, các thị trấn vùng nông thôn có thể thiếu tiện nghi và cơ hội nghề nghiệp. Nhưng với một số cư dân, chính sự yên tĩnh, quen thuộc và ít thay đổi lại là điều đáng quý.

Darryl, người từng làm việc cùng tôi gần 5 năm, là một trường hợp như vậy.

Đầu mùa hè vừa qua, anh cho biết sẽ trở về thị trấn nhỏ nơi anh lớn lên, dù anh biết về đó khó tìm được việc làm và mức lương chắc sẽ thấp hơn công việc hiện tại.

Darryl nói anh cảm thấy Seattle thay đổi quá nhanh. Thành phố ngày càng đắt đỏ, đông đúc. Với anh, các thị trấn nhỏ vẫn giữ được cảm giác cộng đồng và những giá trị mà anh cho rằng đang dần biến mất.

Anh nói muốn sống giữa những người giống mình hơn. Trong cách giải thích của anh, đó là những cộng đồng da trắng, ít thay đổi về nhân khẩu học và văn hóa so với khu vực Seattle, bởi khu vực đô thị phát triển hơn của bang Washington với anh ngày càng đông đúc và có quá nhiều người nhập cư.

Trong những lần nói chuyện trước, Darryl gọi Tổng thống Donald Trump là "My President" (tổng thống của tôi). Theo anh, chỉ có Đảng Cộng hòa mới thực sự bảo vệ những giá trị và lối sống mà anh muốn gìn giữ.

Người chủ doanh nghiệp và nỗi bất bình về nhập cư

https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/800/cpsprodpb/9261/live/d91e3b60-d0f8-11f1-b441-2b33b063138f.jpg.webp

Doanh nhân Sal Balsamo

Đầu tuần rồi, tôi đến làm việc tại một căn nhà trên đảo Fox Island và có dịp trò chuyện với chủ nhà là Sal Balsamo.

Ông vốn là cư dân Los Angeles, California, và chủ một doanh nghiệp phân phối gas với khoảng 50 nhân viên. Ông mua một góc đồi trên đảo Fox Island, thuộc bang Washington chỉ để làm nơi nghỉ ngơi.

Sal thường xem Fox News. Ông cho biết đã bỏ phiếu cho các ứng cử viên Cộng hòa lần này, dù có nhiều điểm không đồng tình với Tổng thống Trump.

Với Sal, vấn đề lớn nhất của nước Mỹ hiện nay là người nhập cư. Ông cho rằng hệ thống nhập cư và trợ cấp xã hội của Mỹ đang bị lợi dụng.

Theo cách nhìn của ông, có những gia đình đến Mỹ không phải để xây dựng cuộc sống bằng sức lao động, mà để sinh con, nhận trợ cấp thực phẩm, hưởng phúc lợi xã hội và hỗ trợ y tế.

Sal cho rằng thật bất công khi ông phải đóng thuế để nuôi những người mà ông tin rằng không muốn làm việc. Ông viện dẫn những tranh cãi liên quan đến cộng đồng Somalia tại Minnesota để củng cố quan điểm của mình.

Đúng là tại Minnesota, một số vụ việc bị cáo buộc gian lận phúc lợi đã được cơ quan chức năng điều tra trong những năm qua. Tuy nhiên, các vụ việc này liên quan đến những cá nhân hoặc tổ chức cụ thể, chứ không đại diện cho toàn bộ cộng đồng Somalia hay người nhập cư.

Dù vậy, Sal nói ông không phản đối người nhập cư nói chung. Khi đã đến Mỹ thì cần phải đi làm, đóng thuế, tuân thủ pháp luật và đáp ứng các điều kiện cư trú trước khi được hưởng những quyền lợi đầy đủ. Còn những người nhập cư phạm tội, theo ông, cần bị trục xuất ngay.

Sal nhắc đến tình hình bất ổn tại Pháp như một lời cảnh báo về điều mà ông lo ngại có thể xảy ra ở Mỹ nếu Đảng Dân chủ giành thêm quyền lực.

Từng bầu cho Trump, nay xem ông là mối đe dọa

https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/800/cpsprodpb/ac56/live/fbd62be0-d0f8-11f1-a701-fddedf244c16.jpg.webp

Bà Georgi Larocque

Trong khi đó, tại Olympia, thủ phủ bang Washington, bà Georgi Larocque, chủ một doanh nghiệp nhỏ, lại có cách nhìn hoàn toàn khác. Bà từng bỏ phiếu cho ông Donald Trump trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2016.

Nhưng giờ đây, mỗi khi nhắc đến ông Trump, bà thường phẩy tay như muốn gạt bỏ cái tên ấy.

Theo bà, Donald Trump là một mối đe dọa đối với nền dân chủ Mỹ.

Nhưng mối quan tâm đưa bà đến phòng phiếu lần này lại là bảo hiểm y tế. Bà lo ngại hàng triệu người Mỹ có nguy cơ mất bảo hiểm với những thay đổi trong One Big Beautiful Bill Act (Đạo luật To đẹp).

Mối lo của bà Larocque là có cơ sở trong các dự báo ngân sách. Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) ước tính những thay đổi trong đạo luật này có thể khiến số người không có bảo hiểm y tế tăng thêm khoảng 7,5 triệu vào năm 2034 do những thay đổi đối với Medicaid.

Bà Larocque cũng chỉ trích mạnh mẽ chính sách đối ngoại của Washington, đặc biệt là quan hệ gần gũi với những nhà lãnh đạo mà bà xem là độc tài, cùng sự hỗ trợ quân sự và tài chính dành cho Israel.

Về nhập cư, bà cho rằng nước Mỹ cần có một luật nhập cư tốt hơn. Chính sách phải dựa trên pháp luật, nhưng cần bảo đảm tính nhân đạo, thay vì gieo rắc sợ hãi trong các cộng đồng nhập cư.

Lá phiếu đầu tiên và tương lai của người trẻ

Tại Seattle, Andy Ho vừa tốt nghiệp đại học mùa hè qua. Cuộc bầu cử giữa kỳ này cũng là lần đầu tiên anh tham gia bỏ phiếu. Theo anh, nước Mỹ đang trở nên ngày càng chia rẽ và xấu xí trong cách người dân đối xử với nhau.

Điều khiến Andy thất vọng là sự chia rẽ ấy không chỉ đến từ xã hội, mà còn được thúc đẩy bởi chính những người đang lãnh đạo đất nước.

Anh không muốn sự khác biệt chính trị trở thành lý do để người Mỹ xem nhau như kẻ thù.

Vì thế, Andy muốn bỏ phiếu cho những người có thể hàn gắn, giữ nước Mỹ là miền đất của cơ hội, nơi người trẻ vẫn có thể đặt hy vọng vào tương lai.

Cảm giác bất an của Andy không phải là trường hợp cá biệt.

Theo khảo sát Harvard Youth Poll của Đại học Harvard công bố ngày 22/10/2026, chỉ 9% người Mỹ từ 18 đến 29 tuổi cho rằng đất nước đang đi đúng hướng, mức thấp nhất từng được ghi nhận. Trong khi đó có đến 62% cho rằng nước Mỹ đang đi sai hướng.

Sự bi quan không chỉ xuất hiện trong giới trẻ ủng hộ Đảng Dân chủ. Khảo sát cho thấy chỉ 24% người trẻ thuộc Đảng Cộng hòa tin đất nước đang đi đúng hướng.

Đối với thế hệ của Andy, cuộc bầu cử không chỉ là lựa chọn giữa hai đảng. Nó còn là câu hỏi về việc liệu nước Mỹ có còn mang đến một tương lai tốt đẹp hơn thế hệ cha mẹ họ hay không.

Đằng sau những lá phiếu không chỉ là sự lựa chọn giữa Cộng hòa và Dân chủ, mà còn là những cách nhìn khác nhau về nước Mỹ. Ai thuộc về đất nước này? Chính phủ có trách nhiệm đến đâu? Và đâu là những giá trị mà người Mỹ sẵn sàng bảo vệ bằng lá phiếu của mình?

Ngày 3/11, người Mỹ sẽ biết ai thắng, ai thua. Nhưng để tìm được một hình dung chung về đất nước mình, có lẽ cần nhiều hơn một cuộc bầu cử.

Ở Forks, thời gian dường như đã ngừng lại từ nhiều thập niên trước. Nhưng nước Mỹ không thể ngừng lại. Vấn đề là những người Mỹ muốn đưa đất nước mình đi về hướng nào sẽ thắng thế trong cuộc bầu cử 3/11 này.

---------------

Tác giả Võ Ngọc Ánh đang sinh sống tại thành phố Tacoma, bang Washington, Hoa Kỳ.

----------------------

Khám phá thêm

-----------------------------

Mỹ Donald Trump

James Talarico: Người giúp Đảng Dân chủ 'giành lại Texas' sau hơn 30 năm

4 tháng 11 năm 2026

Đảng Dân chủ phá tan cục diện chính trị của Tổng thống Trump trong đêm lịch sử

4 tháng 11 năm 2026

Bầu cử giữa kỳ Mỹ: Đảng Dân chủ chiến thắng áp đảo lưỡng viện Quốc hội

Abdul El-Sayed: người có thể trở thành thượng nghị sĩ Hồi giáo đầu tiên tại Hoa Kỳ