THẾ GIỚI HÔM NAY : 06/10/2026 (The Economist)

 

THẾ GIỚI HÔM NAY : 06/10/2026

The Economist

Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch   -   Nghiên Cứu Quốc Tế

06/10/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/10/06/the-gioi-hom-nay-06-10-2026/

 

Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan đồng ý “triển khai nhanh” lực lượng quân sự tại Ả Rập Saudi. Ba quốc gia đã ký một hiệp ước quốc phòng vào tháng 8 trong bối cảnh phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn, lực lượng đang kiểm soát phần lớn Yemen, gia tăng các cuộc tấn công nhắm vào Ả Rập Saudi. Hôm qua, chính phủ Yemen tuyên bố đã chiếm lại được thành phố cảng Mokha và khu vực dọc theo Eo biển Bab al-Mandab, sau khi mở một cuộc tấn công quân sự vào cuối tuần trước.

 

Donald Trump nới lỏng các hạn chế về việc sử dụng dầu diesel đỏ được miễn thuế, loại nhiên liệu thường chỉ dành cho các phương tiện không tham gia giao thông trên đường bộ trong các lĩnh vực như nông nghiệp và xây dựng. Tổng thống muốn cắt giảm chi phí nhiên liệu của Mỹ trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Tháng trước, giá dầu diesel đã lần đầu tiên vượt mốc 6,50 USD/gallon. Gần đây, Trump đã bác bỏ kế hoạch cấm xuất khẩu dầu diesel.

 

Pháp và Đức đề xuất Liên minh Châu Âu (EU) cần có thái độ cứng rắn hơn đối với các quốc gia có hành vi thương mại không công bằng. Trong một bức thư gửi Ủy ban Châu Âu, hai quốc gia này kêu gọi áp dụng các biện pháp hạn chế nhập khẩu mạnh hơn và đề xuất giải pháp để ngăn chặn những thành viên phản đối cản trở các quy định này. Bức thư không nhắc đến Trung Quốc, nhưng rõ ràng đây chính là mục tiêu được nhắm đến. EU và Trung Quốc sẽ tổ chức đàm phán tại Bắc Kinh vào tháng này.

 

Các ứng viên cánh hữu bị loại trong vòng đầu tiên của cuộc bầu cử Tổng thống Brazil đã dồn sự ủng hộ cho Flávio Bolsonaro, người giành chiến thắng đầy bất ngờ. Chính trị gia theo chủ nghĩa dân túy cánh hữu giờ đây gần như chắc chắn sẽ giành chiến thắng trong vòng bỏ phiếu quyết định đối đầu với Luiz Inácio Lula da Silva vào cuối tháng này. Thị trường có vẻ khá lạc quan. Thị trường chứng khoán Brazil đã có ngày giao dịch bùng nổ nhất kể từ năm 2020, trong khi trái phiếu chính phủ và tiền tệ của nước này cũng đang thể hiện rất tốt.

 

Lợi suất trái phiếu tiếp tục đà tăng. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên mức 5,34%, trong khi lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 chạm mức 5,70%, mức cao nhất kể từ năm 2002. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm của Nhật Bản cũng đạt mức kỷ lục 4,24%. Lợi suất trái phiếu tăng cao tại Pháp đã dẫn đến đợt bán tháo đồng euro, khiến đồng tiền này giao dịch ở mức 1,11 USD, mức thấp nhất trong 17 tháng qua. Giá dầu cao và việc chính phủ Tây Ban Nha kêu gọi tổ chức bầu cử sớm cũng góp phần vào tình trạng này.

 

Giải Nobel Y học đã được trao cho Karl Deisseroth, Peter Hegemann, và Georg Nagel. Ba nhà khoa học đến từ các trường đại học ở Mỹ và Đức đã giành được 12 triệu kronor Thụy Điển (1,2 triệu USD) nhờ công trình nghiên cứu về quang di truyền học (optogenetics) – cơ chế não bộ được sử dụng để bật hoặc tắt các tế bào thần kinh riêng lẻ. Giải Nobel Vật lý sẽ được công bố vào hôm nay.

 

Jeffrey Archer, tiểu thuyết gia và chính trị gia người Anh, vừa qua đời ở tuổi 86. Ông được bầu làm nghị sĩ của Đảng Bảo thủ vào năm 1969 khi mới 29 tuổi, nhưng sự nghiệp chính trị của ông đã lụi tàn vào năm 2001 khi ông bị bỏ tù vì tội khai man trong quá trình tranh cử chức Thị trưởng London. Cuốn tiểu thuyết cuối cùng của ông, “Adam and Eve,” dự kiến sẽ được xuất bản hôm nay.

 

Con số trong ngày: 400, là số lượng nông dân da trắng ở Zimbabwe đã tham gia liên doanh với những người da đen được nhận lại các trang trại bị tước đoạt, một thế hệ sau các cuộc chiếm đoạt đất đai của Robert Mugabe.

 

TIÊU ĐIỂM

 

Tây Ban Nha tổ chức bầu cử bất ngờ

Pedro Sánchez, vị thủ tướng Tây Ban Nha đang đối mặt với nhiều khó khăn, sẽ giải tán Quốc hội vào hôm nay sau khi kêu gọi một cuộc tổng tuyển cử sớm vào ngày 29/11. Ông đã nhận ra sự bất mãn của công chúng về vấn đề nhà ở. Tháng trước, việc một cụ bà 87 tuổi bị đuổi khỏi căn hộ mà bà đã thuê suốt 70 năm đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình. Một sắc lệnh từ Sánchez nhằm kiểm soát giá thuê và đình chỉ việc trục xuất đã bị Quốc hội bác bỏ.

Nhà lãnh đạo Đảng Xã hội muốn biến cuộc bầu cử thành một cuộc trưng cầu dân ý về nhà nước phúc lợi. Các đảng đối lập bảo thủ lại xem đây là cơ hội để lật đổ ông sau tám năm cầm quyền. Họ đổ lỗi cho chính phủ của ông về cuộc khủng hoảng nhà ở, tình trạng nhập cư ồ ạt, nền chính trị phân cực, và một loạt các vụ bê bối tham nhũng. Các cuộc thăm dò cho thấy liên minh cánh hữu đang dẫn trước cánh tả 15 điểm. Nhưng Sánchez là một nhà vận động tranh cử đáng gờm và các biện pháp kiểm soát giá thuê nhà đang nhận được sự ủng hộ rộng rãi. Nhiều người Tây Ban Nha cũng lo sợ việc đưa Vox – một đảng dân túy cánh hữu – vào chính phủ. Chí ít thì Sánchez sẽ hy vọng thu hẹp khoảng cách trong các cuộc thăm dò để làm giảm đi ưu thế đa số của cánh hữu.

 

Nước Pháp cận kề điểm bùng phát

Bạo lực có thể quay trở lại nước Pháp vào hôm nay, khi các học sinh trung học tức giận đổ xuống đường trong “ngày hành động” trên toàn quốc. Những người biểu tình trẻ tuổi này đã dựng rào chắn từ tuần trước, nhưng lần này sẽ có thêm sự tham gia của các tổ chức công đoàn trên cả nước. Học sinh đang bất mãn về tình trạng thiếu giáo viên, lịch học dày đặc, và cơ sở vật chất xuống cấp. Hôm qua, hơn 400 trường trung học phổ thông đã phải đóng cửa theo lệnh chính thức trong một nỗ lực kiểm soát bạo lực.

 

Chính phủ lo ngại rằng làn sóng biểu tình có thể lan rộng, bắt nguồn từ tâm lý bất mãn chung. Nước Pháp chỉ còn sáu tháng nữa là đến cuộc bầu cử Tổng thống, và bầu không khí đang rất căng thẳng. Giá nhiên liệu tại các trạm xăng đang ở mức cao. Một dự luật nhằm cắt giảm ngân sách được lên kế hoạch cho năm 2027 sẽ sớm được trình lên Quốc hội. Và chính phủ vẫn tiếp tục chịu áp lực từ thị trường trái phiếu: lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm đã chạm mức 4,9% vào tuần trước, mức cao nhất kể từ năm 2002. Nguy cơ về một phong trào chống chính phủ lan rộng hơn đang ngày càng gia tăng.

 

Constellation kỳ vọng vào doanh thu khổng lồ từ World Cup

Hôm nay, Constellation Brands, nhà sản xuất bia Modelo và Corona của Mỹ, sẽ báo cáo kết quả kinh doanh quý II cho giai đoạn ba tháng tính đến tháng 8. Các nhà phân tích kỳ vọng công ty sẽ đạt doanh thu khoảng 2,57 tỷ USD, cao hơn 3,6% so với một năm trước. Các nhà đầu tư cũng sẽ theo dõi những dấu hiệu cho thấy World Cup – diễn ra từ ngày 11/06 đến ngày 19/07 – đã thúc đẩy doanh số bán hàng. Constellation phụ thuộc rất nhiều vào khách hàng gốc Mỹ Latinh sống tại Mỹ, nơi các thương hiệu bia Mexico của họ là thức uống quen thuộc trong những ngày diễn ra trận đấu. Công ty đã đặt cược lớn vào bóng đá trong mùa hè này: Modelo đã thực hiện khoản đầu tư truyền thông lớn nhất từ trước đến nay vào môn thể thao này.

 

Đà tăng doanh thu này sẽ rất được mong đợi. Người Mỹ đang tiêu thụ ít đồ uống có cồn hơn, trong khi thuế quan đối với nhôm đã đẩy chi phí sản xuất lon bia của Constellation lên cao. Cổ phiếu của công ty đã giảm 60% kể từ mức đỉnh vào tháng 04/2024 và gần đây đã chạm mức thấp nhất trong mười năm. Kết quả công bố hôm nay sẽ cho thấy liệu một mùa hè bóng đá cuồng nhiệt có đủ để bù đắp cho sự sụt giảm nói chung trong việc tiêu thụ đồ uống có cồn hay không.

 

Lời chia tay của Messi tại Buenos Aires

Lionel Messi đã nâng cao chiếc cúp bóng đá đầu tiên của mình chỉ trong vòng một năm kể từ khi lên chơi cho đội một của Barcelona. Khi còn là một thần đồng 17 tuổi, anh đã giúp đội bóng xứ Catalan giành chức vô địch La Liga, giải đấu hàng đầu của Tây Ban Nha, vào mùa giải 2004-05. Bốn mươi mốt tấm huy chương (và vẫn chưa dừng lại) đã nối tiếp sau đó trong suốt sự nghiệp thi đấu cấp câu lạc bộ của anh.

 

Messi – người được công nhận rộng rãi là cầu thủ vĩ đại nhất mọi thời đại – đã có cơ hội khoác áo những câu lạc bộ hàng đầu, khiến bộ sưu tập danh hiệu đồ sộ của anh không có gì đáng ngạc nhiên. Nhưng thành tích ở đội tuyển quốc gia của anh lại không như vậy. Phải mất đến 16 năm ròng rã, anh mới giành được một danh hiệu lớn với Argentina tại Copa América 2021, giải vô địch châu lục Nam Mỹ. Phần thưởng vĩ đại nhất của bóng đá, cúp vàng World Cup, đã đến vào năm sau đó trong niềm hân hoan của hàng triệu người hâm mộ Messi. Những chiếc áo đấu mang tên “Messi 10” sau đó trở thành hình ảnh quen thuộc mỗi ngày, từ những ngôi làng hẻo lánh ở châu Phi cho đến các ga tàu điện ngầm tại Hong Kong.

 

Hôm nay, anh sẽ chơi trận đấu cuối cùng cho la Albiceleste trong một trận giao hữu với Benin. Tại sân vận động Estadio Monumental ở Buenos Aires, khoảng 85.000 người hâm mộ sẽ nói lời chia tay không chỉ với một cầu thủ bóng đá, mà có lẽ còn là với biểu tượng dễ nhận biết nhất của Argentina.