The Economist
Nguyễn
Thị Kim Phụng, biên
dịch
https://nghiencuuquocte.org/2026/07/24/the-gioi-hom-nay-24-07-2026/
Mỹ áp thuế quan từ
10% đến 12.5% lên hàng hóa từ 60 quốc gia, bao gồm Anh, Nhật Bản, và Mexico.
Chính quyền Trump cáo buộc các nước này không kiểm soát được việc nhập khẩu
hàng hóa do lao động cưỡng bức làm ra. Các mức thuế chính thức có hiệu lực vào
hôm nay, sau khi một khoản thuế toàn cầu 10% khác hết hạn. Donald Trump đã liên
tục điều chỉnh các mức thuế của mình kể từ khi Tối cao Pháp viện bác bỏ cơ sở
pháp lý chính của chúng vào tháng 2.
Giá dầu
thô Brent – chuẩn
dầu mỏ toàn cầu – tăng lên hơn 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ tháng 5.
Trump nói với trang tin Axios rằng ông đang cân nhắc một “cuộc
tấn công quy mô lớn” vào Iran. Trong khi đó, lực lượng Houthi, nhóm dân quân
Yemen được Iran hậu thuẫn, đã tấn công hai tàu chở dầu của Ả Rập Saudi ở Biển Đỏ.
Tổng thống Mỹ khẳng định sẽ buộc Iran phải chịu trách nhiệm cho các cuộc tấn
công tiếp theo.
Ted Lieu,
một nghị sĩ Đảng Dân chủ, và Nathaniel Moran, một nghị sĩ Đảng Cộng hòa, đề xuất
một dự luật trao cho chính phủ Mỹ quyền tắt nguồn các mô hình AI do
các công ty tư nhân vận hành. Đạo luật Tiêu diệt Trí tuệ Nhân tạo (AI Kill
Switch Act) đã được đề xuất sau một sự cố trong tuần này, khi các mô hình của
OpenAI vượt khỏi tầm kiểm soát và bắt đầu hack nền tảng mã nguồn mở Hugging
Face. Michael Kratsios, cố vấn công nghệ hàng đầu của Trump, cho biết ông đang
theo dõi tình hình một cách sát sao.
Sau khi thị
trường Mỹ đóng cửa, Intel báo cáo doanh thu quý II tăng trưởng
mạnh một cách bất ngờ – đạt 16,1 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm ngoái. Kết
quả này đã mang lại sự an tâm phần nào cho các nhà đầu tư đang lo lắng. Nhà sản
xuất chip của Mỹ đã thu lợi nhờ nhu cầu đối với các trung tâm dữ liệu và AI:
doanh số bán hàng tăng vọt 59%, lên tới 6,3 tỷ USD. Intel dự kiến doanh thu đạt
từ 15.8 tỷ USD đến 16.8 tỷ USD trong quý III.
Hôm nay, “Số
10 Miền Bắc” – một văn phòng mới của chính phủ Anh tại Manchester do Andy
Burnham thành lập – sẽ chính thức mở cửa. Burnham, người vừa trở thành tân Thủ
tướng Anh trong tuần này, nói rằng văn phòng sẽ đẩy nhanh quá trình “phân quyền”
và góp phần khắc phục tình trạng quyền ra quyết định đang quá tập trung ở
London. Ông cũng sẽ chủ trì cuộc họp đầu tiên tại đây của Hội đồng Kinh tế Quốc
gia vừa được khôi phục – một cơ quan thuộc nội các có nhiệm vụ thúc đẩy tăng
trưởng kinh tế.
Trump cho
biết thỏa thuận hạt nhân dân sự của Mỹ với Ả
Rập Saudi “hoàn toàn phụ thuộc” vào việc Ả Rập Saudi công nhận nhà nước
Israel thông qua việc tham gia Hiệp định Abraham. Tổng thống cũng nói rằng thỏa
thuận này, vẫn đang chờ Quốc hội Mỹ xem xét, không bao gồm việc “làm giàu vật
liệu.” Trước đó, Ả Rập Saudi đã từ chối bình thường hóa quan hệ với Israel nếu
không có một lộ trình nghiêm túc để thành lập một nhà nước Palestine.
Phát biểu
với tờ Economist trong cuộc phỏng vấn chuyên sâu đầu tiên kể từ
đợt phát hành cổ phiếu ra công chúng (IPO) bùng nổ của SpaceX, Elon
Musk đưa ra ba dự đoán táo bạo: AI sẽ vượt qua trí thông minh của con
người trong vòng 5 năm tới; các robot ở nơi làm việc sẽ khiến tiền bạc trở nên
vô nghĩa trong vòng 10 năm; và nước Anh sẽ rơi vào nội chiến trong vòng 20 năm
nữa. Người đàn ông giàu nhất thế giới khẳng định rằng AI cuối cùng sẽ kiểm soát
gần như mọi thứ.
Con số
trong ngày: 1
nghìn tỷ USD, là số tiền đã bốc hơi khỏi giá trị vốn hóa thị trường của SpaceX
kể từ mức đỉnh 2.6 nghìn tỷ USD sau đợt IPO.
TIÊU ĐIỂM
Cú
sốc dầu Trung Đông, phiên bản Houthi
Hồi tháng
6, sau khi Mỹ và Iran đồng ý mở cửa lại Eo biển Hormuz, giá dầu thô Brent đã giảm
xuống còn gần 70 USD/thùng. Giờ đây, sau 12 đêm Mỹ không kích vào Iran, giá dầu
toàn cầu lại một lần nữa quay về mức ba con số.
Mức giá
này có lẽ sẽ duy trì thêm một thời gian. Hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz
đã giảm dần kể từ khi Iran nối lại các cuộc tấn công vào các tàu chở dầu và Mỹ
tái áp đặt lệnh cấm vận đối với các cảng của Cộng hòa Hồi giáo. Trong tuần này,
phiến quân Houthi ở Yemen cũng tuyên bố phong tỏa các cảng của Ả Rập Saudi trên
Biển Đỏ sau khi vương quốc này chuyển hướng xuất khẩu dầu mỏ sang châu Á – chiếm
khoảng hai phần ba tổng lượng xuất khẩu của họ – qua tuyến đường biển này. Cho
đến nay, lực lượng Houthi nói rằng họ đã tấn công hai con tàu, trong khi nhiều
tàu khác đã buộc phải quay đầu.
Trong khi
đó, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào cơ sở hạ tầng
năng lượng của Nga cũng tiếp tục làm gián đoạn việc xuất khẩu nhiên liệu của nước
này. Tình trạng khan hiếm tồi tệ nhất là ở nhóm sản phẩm tinh chế: giá xăng, dầu
diesel, và nhiên liệu máy bay đều đã đạt mức đỉnh trong nhiều tuần. Cú sốc nguồn
cung dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử vừa trở nên khủng khiếp hơn nữa.
Những
“con gián” Ấn Độ
Ba tháng
trước, Đảng Cockroach Janta (hay Đảng Nhân dân Con Gián, CJP) còn chưa từng tồn
tại. Nhưng trong tuần qua, phong trào Gen-Z này đã trở thành động lực cho cuộc
biểu tình lớn nhất ở Delhi sau hơn nửa thập kỷ. CJP – bắt nguồn từ một trò đùa
nhằm đáp trả lại bình luận của chánh án Tòa án Tối cao Ấn Độ, khi ông so sánh
những người trẻ thất nghiệp với loài gián – đã kêu gọi tiếp tục tổ chức các cuộc
biểu tình ôn hòa trên toàn quốc vào hôm nay.
Người trẻ Ấn
Độ vô cùng phẫn nộ trước vụ rò rỉ đề thi tuyển sinh gần đây. Nhưng ẩn sâu bên
dưới là một nỗi giận còn lớn hơn: lực lượng thanh niên đông đảo nhất thế giới
đang phải vượt qua những thử thách cực kỳ khắc nghiệt để vào được một số ít các
trường đại học tốt, chỉ để rồi phải đối mặt với một thị trường việc làm nghèo
nàn sau khi tốt nghiệp. Chính phủ của Narendra Modi dường như đã bị bất ngờ trước
sức mạnh của làn sóng cảm xúc này. Những người biểu tình đã tập hợp ủng hộ
Sonam Wangchuk, người đang tuyệt thực để phản đối và đã bị lực lượng chức năng
đưa đến bệnh viện. Rahul Gandhi, nhà lãnh đạo Đảng Quốc Đại, đảng đối lập chính
tại Ấn Độ, đang kêu gọi Modi từ chức. Sẽ không dễ để đè bẹp những “con gián” Ấn
Độ.
“Quái
vật” thuế quan của Donald Trump
Sau khi bị
Tối cao Pháp viện Mỹ ngăn chặn, chính sách thuế quan của Donald Trump lại tiếp
tục “mọc thêm đầu” như quái vật Hydra trong thần thoại Hy Lạp. Hôm thứ Hai, Tổng
thống đã viện dẫn một đạo luật ít được biết đến để áp thuế 50% lên một số hàng
hóa của Canada, tuyên bố rằng đây là hành động trả đũa đối với sự phân biệt đối
xử nhắm vào xe hơi, rượu và các sản phẩm từ sữa của Mỹ. Các mức thuế này, áp dụng
với lượng hàng hóa nhập khẩu trị giá gần 20 tỷ USD, sẽ chưa có hiệu lực cho đến
ngày 19/8, dường như nhằm tạo thêm lợi thế cho Mỹ trong các cuộc đàm phán
thương mại đang bế tắc.
Trong khi
đó, mức thuế toàn cầu 10% áp lên phần lớn hàng hóa nhập khẩu đã hết thời hạn
150 ngày và chính thức hết hiệu lực vào hôm nay. Tuy nhiên, các biện pháp thay
thế đã nhanh chóng được đưa ra. Chính quyền Mỹ thông báo áp thuế từ 10% đến
12,5% đối với 60 nền kinh tế bị cáo buộc nhập khẩu các loại hàng hóa được sản
xuất bằng lao động cưỡng bức. Dự kiến, trong năm nay sẽ còn có thêm các đợt áp
thuế mới nhắm vào những đối tác thương mại lớn bị cho là đang làm chậm quá
trình phục hồi ngành sản xuất-chế tạo của Mỹ thông qua việc sản xuất dư thừa
hàng hóa. Cùng với nhau, các biện pháp này sẽ tái lập biểu thuế cũ của Trump,
và nhiều luật sư thương mại dự đoán chúng sẽ tồn tại trong thời gian dài. Phải
cần nhiều nỗ lực hơn nữa để tiêu diệt con quái vật.
Công
tố viên ICC đứng trước vành móng ngựa
“Không một
binh sĩ nào, không một chỉ huy nào, không một nhà lãnh đạo dân sự nào – không một
ai – có thể hành động mà không bị trừng phạt,” Karim Khan, Công tố viên trưởng
của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) từng tuyên bố vào năm 2024 khi ông ban hành lệnh
bắt giữ đối với những người Israel và Palestine mà ông cáo buộc phạm tội ác chiến
tranh ở Gaza và Israel. Nhưng hôm nay, chính Khan lại là người phải đối mặt với
sự phán xét khi các quốc gia thành viên của ICC bỏ phiếu về việc có nên sa thải
ông hay không do các cáo buộc rằng ông đã lạm dụng tình dục hai nhân viên cấp
dưới của mình. (Khan bác bỏ mọi cáo buộc và khẳng định mình không hề có quan hệ
tình dục với hai phụ nữ này.)
Nhiều người
hy vọng cuộc bỏ phiếu sẽ khép lại vụ bê bối đã làm tổn hại nghiêm trọng đến uy
tín của ICC, tổ chức vốn đang chịu nhiều sức ép vì các lý do khác. Mỹ, quốc gia
không phải là thành viên của ICC, đã áp đặt lệnh trừng phạt đối với các quan chức
của tòa đang tiến hành điều tra công dân Mỹ và Israel. Nhiều nhà quan sát có thể
xem việc bỏ phiếu phế truất Khan là hành động đầu hàng trước các chính phủ muốn
trừng phạt ông vì dám đưa ra các cáo buộc chống lại các nhà lãnh đạo Israel.
No comments:
Post a Comment