Sau
một năm thất bại, Trump 2026 vật lộn với thách thức gì?
Trúc
Phương - Saigon Nhỏ News
31 tháng 12, 2025
2025
là một năm thất bại của Tổng Thống Donald Trump. Không “kiến tạo” được hòa bình
thế giới và hoàn toàn không chấm dứt được “tám cuộc chiến trong tám tháng” như
ông nói, Trump cũng “góp phần” mang lại kết quả thảm hại cho Cộng Hòa tại nhiều
cuộc bầu cử quan trọng. Tỷ lệ tín nhiệm của ông rớt không phanh; và “nhờ ông,”
nội bộ Cộng Hòa chia rẽ chưa từng có. Chính sách thuế quan của ông đối mặt vô số
tác dụng ngược. Đời sống người dân trở nên khó khăn bội phần.
Những
vấn đề đáng chú ý nhất 2026
Ngay
trong Tháng Giêng 2026, Washington bắt đầu đứng trước một kịch bản quen thuộc:
bế tắc ngân sách. Hàng chục năm qua, chuyện Quốc Hội tranh cãi về chi tiêu liên
bang vốn không mới, nhưng dưới thời Trump, mức độ đối đầu dường như được đẩy
lên một nấc thang khác.
Hệ
thống chính quyền liên bang mỗi năm cần thông qua 12 dự luật chi tiêu để duy
trì hoạt động. Thế nhưng, đến cuối năm 2025, phần lớn dự luật này vẫn chưa được
phê chuẩn. Một đạo luật chi tiêu tạm thời chỉ giúp chính phủ cầm cự đến ngày 30
Tháng Giêng, 2026, và nếu không đạt được thỏa hiệp, nước Mỹ có thể lại rơi vào
cảnh đóng cửa chính phủ – điều từng xảy ra suốt 43 ngày trong năm 2025.
Tranh
cãi lần này xoay quanh hạng mục nào cần được ưu tiên chi tiêu. Tòa Bạch Ốc muốn
tăng mạnh ngân sách cho thực thi luật nhập cư và an ninh biên giới. Trong khi
đó, Đảng Dân Chủ yêu cầu gia hạn trợ cấp bảo hiểm y tế cho người thu nhập thấp
theo Đạo Luật Chăm Sóc Sức Khỏe Hợp Túi Tiền (Obamacare). Hai bên không ai nhượng
bộ.
Cần
nhắc lại, việc chương trình hỗ trợ lương thực SNAP (Supplemental Nutrition
Assistance Program) cho 42 triệu người nghèo – từng bị gián đoạn trong đợt bế tắc
trước – đã tạo áp lực lớn buộc Quốc Hội phải thông qua ngân sách tạm thời. Tuy
nhiên, khi SNAP được “gỡ,” các nhà lập pháp bây giờ lại quay về vạch xuất phát
trong bối cảnh Quốc Hội bị chia rẽ sâu sắc, nơi mỗi quyết định đều trở thành mồi
lửa chính trị.
Nếu
có vấn đề cốt lõi nào chạm trực tiếp đến đời sống người dân trong năm 2026 thì
đó là chi phí y tế. Việc trợ cấp Obamacare hết hạn vào ngày 31 Tháng Mười Hai đồng
nghĩa với việc khoảng 24 triệu người Mỹ đối mặt mức phí bảo hiểm tăng gấp đôi.
Tháng Mười Hai, Thượng Viện không thể thông qua bất kỳ phương án gỡ rối nào. Đề
xuất của phe Dân Chủ gia hạn trợ cấp bị bác bỏ; kế hoạch của phe Cộng Hòa cấp
$1,000-$1,500 mỗi năm cho tài khoản tiết kiệm y tế của người nghèo cũng không đủ
phiếu.
Về
kinh tế quốc gia, Tổng Thống Trump liên tục khẳng định nền kinh tế đang ở mức
“A+++++.” Tuy nhiên, phía sau bức tranh “tốt chưa từng có” là một thực tế khác.
Làn sóng phá sản doanh nghiệp đang tăng mạnh.
Ngày
27 Tháng Mười Hai, The Washington Post cho biết ít nhất 717 công ty nộp đơn xin
phá sản tính đến Tháng Mười Một – cao hơn khoảng 14% so với cùng kỳ 11 tháng
vào năm 2024 và là mức cao nhất kể từ năm 2010. Đáng chú ý là số đơn xin phá sản
xảy ra ở các ngành liên quan sản xuất, xây dựng và vận tải – những lĩnh vực bị ảnh
hưởng nặng bởi thuế quan. Dữ liệu liên bang cho thấy, ngành sản xuất mất hơn
70,000 việc làm trong khoảng một năm kết thúc vào Tháng Mười Một. Trong các vụ
phá sản, có không ít công ty có tài sản hơn $1 tỷ.
Trên
trường quốc tế, Tổng Thống Trump bước vào năm 2026 với nhiều hồ sơ nóng. Chiến
tranh Nga-Ukraine bước sang năm thứ tư. Sau cuộc gặp Tổng Thống Volodymyr
Zelensky của Ukraine ngày 28 Tháng Mười Hai tại Mar-a-Lago (Florida), Tổng Thống
Trump nói rằng Nga và Ukraine “có thể đang tiến rất gần” ngày chấm dứt cuộc chiến.
Trong
thực tế, sau hơn ba giờ đàm phán, cả hai ông Trump lẫn Zelensky đều không công
bố bất kỳ bước đột phá nào. Cả hai đều nhấn mạnh vấn đề rất phức tạp và cần
thêm thời gian. Trước cuộc gặp, ông Zelensky cho biết 90% điều khoản kế hoạch
hòa bình do Ukraine đề xuất được thống nhất, nhưng 10% còn lại – phần khó giải
quyết nhất – là gì thì không ai biết… là gì. Liệu những ngày đầu năm 2026 có tiến
triển gì mới, vẫn là câu hỏi để ngỏ.
Một
trong những biến số lớn nhất 2026 là phán quyết Tối Cao Pháp Viện về tính hợp
hiến của các mức thuế quan mà Trump áp đặt. Nếu bị bác bỏ vào năm 2026, trụ cột
quan trọng trong chính sách kinh tế của Trump sẽ sụp đổ. Trump gọi đây là vấn đề
“sống còn” với nước Mỹ, khi thuế quan mang về hơn $200 tỷ trong năm 2025 và được
kỳ vọng tạo ra $3,300 tỷ trong thập niên tới. Ngay trong nội bộ Cộng Hòa, không
ít người hy vọng Tối Cao Pháp Viện sẽ chặn đứng chính sách thuế quan, vốn gây tổn
hại cho chính doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ.
Cuối
cùng, tất cả vấn đề trên sẽ hội tụ trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào Tháng Mười Một.
Với tỷ lệ ủng hộ chỉ quanh mức 36-37%, Trump hẳn nhiên nhận thức rõ những rủi
ro mà ông đối mặt. Cần nói thêm, trong năm 2025, các nhà lập pháp chỉ thông qua
61 luật so với hơn 300 dự luật trong mỗi nhiệm kỳ Quốc Hội hai năm như thông
thường. Điều đó cho thấy Quốc Hội bị chia rẽ như thế nào.
Các
cuộc bầu cử sơ bộ của Cộng Hòa sẽ bắt đầu định hình chiến dịch tranh cử vào đầu
Tháng Ba, và kéo dài đến Tháng Chín. Texas, North Carolina và Arkansas đều tổ
chức bầu cử sơ bộ vào ngày 3 Tháng Ba, Mississippi vào ngày 10 Tháng Ba và
Illinois vào ngày 17 Tháng Ba. Cuộc bầu cử giữa kỳ 2026 sẽ quyết định một phần
ba ghế Thượng Viện, toàn bộ Hạ Viện và ghế thống đốc ở 36 trong 50 tiểu bang. Nếu
Dân Chủ giành lại Hạ Viện, Tòa Bạch Ốc không chỉ khó khăn trong việc thông qua
nghị trình tổng thống mà cá nhân ông Trump có thể đối mặt với làn sóng điều
tra, đặc biệt vụ Jeffrey Epstein.
Trông
chờ gì ở loạt cuộc gặp Trump-Tập 2026?
Nhìn
lại “thành tích” của ông Trump trong năm 2025 liên quan Trung Quốc, tờ The
Economist (18 Tháng Mười Hai) mỉa mai: “Trung Quốc chứng minh được sức mạnh của
họ trong năm 2025 và Donald Trump đã giúp điều đó.”
Khi
trở lại Tòa Bạch Ốc, ông Trump được mặc định không chỉ đưa nước Mỹ “trở lại thời
hoàng kim” mà còn đánh Trung Quốc tơi tả. Một năm sau, kết quả chỉ là chuỗi thất
bại. Dù ông Trump thường xuyên nói Trung Quốc là “mối đe dọa sống còn,” nhưng
trên thực tế, nhiều quyết định của ông lại mở đường cho Bắc Kinh tiếp cận công
nghệ và ảnh hưởng chính trị.
Đầu
Tháng Mười Hai, cộng đồng an ninh-quốc phòng Mỹ thực sự sốc khi chính quyền
Trump bất ngờ đảo ngược chính sách, cho phép tập đoàn Nvidia bán chip H200 – loại
chip trí tuệ nhân tạo tiên tiến thứ hai của hãng – cho thị trường Trung Quốc. Bảy
thượng nghị sĩ Dân Chủ, đứng đầu là bà Elizabeth Warren, gửi thư cảnh báo đến bộ
trưởng Thương Mại, cho rằng quyết định trên “đánh dấu sự rời bỏ nguy hiểm khỏi
nỗ lực lưỡng đảng kéo dài nhiều năm nhằm ngăn công nghệ Mỹ tiếp sức cho năng lực
quân sự và công nghệ Trung Quốc.”
So
với loạt ồn ào vào những ngày đầu nhiệm kỳ, chính quyền Trump đã xuống nước rõ
rệt. Ngày 23 Tháng Mười Hai, Văn Phòng Đại Diện Thương Mại Hoa Kỳ nói rằng việc
Trung Quốc “lươn lẹo” trong ngành công nghiệp bán dẫn nhằm chiếm ưu thế là
“không hợp lý và gây gánh nặng hoặc hạn chế thương mại đối với Mỹ, do đó cần phải
có hành động,” nhưng Washington hành động như thế nào?
Mức
thuế của Mỹ đánh vào sản phẩm bán dẫn Trung Quốc vẫn… ở mức 0% trong 18 tháng,
sau đó tăng lên vào ngày 23 Tháng Sáu, 2027, nhưng tăng bao nhiêu vẫn “chưa xác
định.” Còn nữa, thỏa thuận Mỹ-Trung về đất hiếm mà Bộ Trưởng Tài Chính Scott
Bessent cho biết hai nước hoàn tất trước Lễ Tạ Ơn, đến hết năm 2025, vẫn chưa
được giải quyết.
Dựa
trên các tuyên bố chính thức, Tổng Thống Trump sẽ đến Bắc Kinh vào Tháng Tư; Chủ
Tịch Tập (có thể) đến Mỹ dự hội nghị G20 (Tháng Mười Hai, tại Florida); và Tổng
Thống Trump (có thể) dự hội nghị APEC (Asia-Pacific Economic Cooperation) vào
Tháng Mười Một tại Thâm Quyến.
Với
những diễn biến 2025, vị thế đàm phán của Chủ Tịch Tập trong năm 2026 có vẻ nhỉnh
hơn và có lợi thế hơn ông Trump. “Mỹ đã cố hết sức để gây áp lực kinh tế lên
Trung Quốc, và họ đã thất bại,” – nhận định của Victor Shih, chuyên gia kinh tế
chính trị Trung Quốc tại đại học University of California, San Diego – “Điều
này củng cố tư duy của ông Tập Cận Bình rằng ‘mọi thứ chúng ta làm cho đến nay
đều thành công, và giờ Mỹ không còn gì để chống chúng ta.”
Sau
cuộc gặp Trump-Tập tại APEC Busan ngày 30 Tháng Mười, hai bên đạt thỏa thuận tạm
dừng leo thang chiến tranh thương mại. Điều này có nghĩa trong năm 2026, ông
Trump khó có thể tiếp tục vung lá bài thuế quan mà không phá hỏng chính bản thiết
kế chiến lược của mình. Nói cách khác, ngoài thuế quan, Tổng Thống Trump gần
như không có chiêu nào đủ nặng ký để đấu với Chủ Tịch Tập.
Vì
vậy, nếu năm 2026 ông Trump không thể leo thang thuế quan với Trung Quốc thì
câu hỏi không phải là ông dùng “chiêu mới” nào mà là ông có thực sự nắm chắc
trong tay chiến lược đánh Trung Quốc hay không – như Liza Tobin (giám đốc đặc
trách Trung Quốc thuộc Hội Đồng An Ninh Quốc Gia Hoa Kỳ 2019-2021) nêu trong
bài viết Wall Street Journal ngày 24 Tháng Mười Hai (“Trump Isn’t That Serious
About Defeating Xi”).
No comments:
Post a Comment