LUẬT SƯ CỦA NHỮNG TỬ TÙ (Ngô Ngọc Trai / Báo Tiếng Dân)

 

Luật sư của những tử tù

Ngô Ngọc Trai

02/01/2026

https://baotiengdan.com/2026/01/02/luat-su-cua-nhung-tu-tu/

 

https://baotiengdan.com/wp-content/uploads/2026/01/1-6.jpg

LS Ngô Ngọc Trai. Nguồn: Ngô Ngọc Trai

 

Năm 2026 là bước sang năm thứ 10 kể từ khi một thân chủ của mình là ông Hàn Đức Long đã được trả tự do minh oan vào năm 2016. Ở thời điểm ấy bản thân mình đã làm được một việc đặc biệt ít người làm được là minh oan cho tử tù khi ở tuổi đời còn tương đối trẻ, chỉ mới ngoài ba mươi.

 

Việc đạt được thành công minh oan cho tử tù đưa mình trở thành  được nhiều người biết đến. Nhiều lần mình tự hỏi tiếp theo là gì, mình sẽ làm gì, thì điều mình tự nhủ với bản thân là sẽ tiếp tục đóng góp công sức xây dựng cho nền tư pháp và những sửa đổi pháp luật.

 

Nay nhìn lại thì thấy đúng như đã suy nghĩ, từ chục năm qua mình đã tích cực luận bàn đóng góp ý kiến cho xây dựng sửa đổi pháp luật. Theo tiến trình thời gian bên cạnh công việc chuyên môn luật sư, mình quan tâm tới những dự thảo luật được sửa đổi, đưa ra ý kiến góc nhìn kinh nghiệm từ một người làm nghề thực tế vận dụng pháp luật.

 

Những ý kiến thận trọng thiết thực cùng tinh thần xây dựng đã giúp nhiều ý kiến được quan tâm lắng nghe góp phần vào sửa đổi các chính sách pháp luật.

 

Ví như một chủ đề mình quan tâm bàn luận là về án tử hình, là luật sư đã dành nhiều năm theo đuổi minh oan cho tử tội, một cách tự nhiên mình trở thành người có quan điểm về bãi bỏ hình phạt tử hình và trở thành người vận động cho vấn đề này.

 

Nhiều năm qua mình kiên trì tâm huyết thúc đẩy cho vấn đề án tử hình thì mấy năm qua cũng đã chứng kiến những bước chuyển biến rất tích cực về vấn đề này. Rất nhiều tử tội được ân giảm với số lượng lớn chưa từng thấy trong các năm trước đó.

 

Những ý kiến luận bàn góp phần tạo cơ sở niềm tin đưa tới kết quả là năm 2025 Quốc Hội khi sửa đổi Bộ luật hình sự bãi bỏ hình phạt tử hình ở 8 tội danh, điều mà dù không có thông tin nhưng mình tin là đã tạo cơ sở ân giảm án cho hàng trăm, hàng nghìn tử tội.

 

Các vấn đề khác mình quan tâm thúc đẩy như quyền im lặng, quyền thăm gặp thân nhân của những người bị giam giữ, quyền được tiếp cận luật sư của người đã thụ án phạt tù, đó đều là những vấn đề có liên quan tới thân phận tử tội.

 

Từ năm 2022 bà Nguyễn Thị Loan nhờ mình kêu oan cho Hồ Duy Hải, giống như cách thức kêu oan cho ông Hàn Đức Long trước kia, mình gắn việc kêu oan với những hoạt động vận động cho những sửa đổi cải cách cơ chế tư pháp và sửa đổi pháp luật. Bởi lẽ mình hiểu nguyên nhân gây oan cho tử tội là do những bất cập khiếm khuyết của cơ chế tư pháp và sự chậm tiến của nhận thức pháp lý.

 

Là người có tư duy chính sách công mình nhận thấy lâu nay nhiều người đã nói tới nguy cơ tụt hậu của Việt Nam so với thế giới, song có lẽ nhiều người mới chỉ nghĩ tới sự tụt hậu về mặt kinh tế mà chưa nhận thấy sự tụt hậu về mặt pháp lý, cái mà các nước họ đã tiến bộ rất xa.

 

Ví dụ một việc về sự tiến bộ ở chỗ các nước họ đã thiết kế để các công dân bình thường tham gia vào hoạt động xét xử các vụ án hình sự theo cơ chế bồi thẩm đoàn hoặc bồi thẩm nhân dân bên cạnh thẩm phán chuyên nghiệp. Không biết khi nào ở mình mới thiết kế được như thế, cho phép các công dân bình thường luân phiên tham gia xét xử.

 

Là một người có những hoạt động vận động mình nhận ra đó sự hạn chế trong phẩm chất của công chúng, điều mà sẽ có ảnh hưởng tới chất lượng của nền công lý. Nhận thấy điều đó cho nên trong việc luận bàn đóng góp ý kiến cho xây dựng sửa đổi pháp luật mình luôn đồng thời với việc lan tỏa chia sẻ kiến thức pháp lý cho công chúng, điều mà sẽ là nền vun đúc hình thành lên nhận thức pháp lý của chuyên gia, và rồi là nền móng của nền công lý xã hội. Trong nhiều năm mình duy trì thói quen là sau mỗi bài viết đăng trên trang cá nhân thì mình chia sẻ lên các trang hội nhóm với hàng chục nghìn thành viên.

 

Cũng theo quan sát, để ý, mình thấy trong các nội dung về quản trị quốc gia lâu nay thì vấn đề tăng trưởng phát triển kinh tế và giữ gìn trật tự xã hội là những nội dung mục tiêu chủ đạo, trong khi niềm tin công lý chưa nhận được sự coi trọng ngang mức với các nội dung kia.

 

Trong những năm tới niềm tin công lý rất cần là một nội dung nhận được sự quan tâm thúc đẩy. Trong những quyết định được ban ra bên cạnh việc thực thi quyền lực thì sự hợp lý đúng đắn theo cách nhìn nhận thông thường cũng cần phải được lưu tâm chú ý đến.

 

Để cùng với đà tăng trưởng phát triển về kinh tế thì nền công lý xã hội cũng ngày càng tiến bộ góp phần kiến tạo đời sống an toàn hạnh phúc thịnh vượng.

 

Luật sư Ngô Ngọc Trai