Groenland
và thách thức sống còn của NATO
Anh
Vũ -
RFI
Đăng
ngày: 16/01/2026 - 14:46
Liên minh
quân sự Bắc Đại Tây Dương NATO, tổ chức bảo vệ châu Âu suốt nhiều thập kỷ, đang
đối mặt với một thách thức chưa từng có liên quan đến chuyện sở hữu Groenland.
Bị đặt trước sức ép từ một đồng minh hùng mạnh nhất, NATO càng lỗ rõ những hạn
chế về sức mạnh để có thể tự quyết định số phận của mình.
HÌNH
:
Biểu
tình ủng hộ Groenland trước đại sứ quán Hoa Kỳ tại Copenhagen, Đan Mạch, ngày
14/01/2026. © Thomas Traasdahl / via Reuters
Trong
một bài phân tích, hãng tin Reuters ghi nhận, kể từ khi Donald Trump khơi lại
tham vọng giành quyền sở hữu lãnh thổ bán tự trị của Đan Mạch sau chiến dịch
quân sự của Mỹ bắt tổng thống Venezuela, các thành viên NATO đã vội vã tìm kiếm
các giải pháp để phản bác lập luận của Mỹ rằng Groenland không được bảo vệ tốt
trong bối cảnh Nga và Trung Quốc ngày càng quan tâm đến Bắc Cực và các tài
nguyên khoáng sản tại đây.
Tuy
nhiên, bất kỳ động thái nào của Mỹ nhằm chiếm Groenland sẽ tạo ra một tình huống
chưa từng có: một đồng minh NATO bị chính một đồng minh khác chiếm đoạt lãnh thổ,
nhất là khi đó lại là cường quốc lãnh đạo, một bảo đảm an ninh lớn nhất cho cả
khối. Các nhà phân tích, từ cả hai bờ Đại Tây Dương, đều cảnh báo rằng điều này
có thể đồng nghĩa với sự chấm dứt hoặc ít nhất là suy yếu nghiêm trọng của
NATO, kéo theo rủi ro an ninh lớn cho châu Âu.
“Không
thể nghĩ ra trường hợp nào khác mà NATO thực sự bị đe dọa, đặc biệt là khi thủ
phạm lại là Mỹ,” giáo sư Sten Rynning của Đại học Southern Denmark nhận định.
Trước
tình hình này, các thành viên NATO đang cân nhắc nhiều biện pháp giám sát và
phòng thủ Bắc Cực. Các phương án gồm tăng cường tuần tra hải quân, giám sát
trên không và sử dụng công nghệ hiện đại để theo dõi khu vực. Hôm thứ Tư
(14/01), Đan Mạch cùng một số đồng minh châu Âu như Đức, Pháp, Thụy Điển và Na
Uy đã triển khai một lực lượng nhỏ tới Groenland để tập trận, một động thái
hoàn toàn mang tính biểu tượng, đồng thời thể hiện cam kết đối với an ninh Bắc
Cực.
Ngay
lập tức, phát ngôn viên Nhà Trắng, Karoline Leavitt trong cuộc họp báo ngày
15/01 tuyên bố, việc triển khai quân đội châu Âu đến Groenland "không
ảnh hưởng gì đến mục tiêu (của tổng thống Donald Trump) giành được"
vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch này.
Như
vậy, Mỹ không chấp nhận việc NATO bảo đảm an ninh cho Groenland là giải pháp
thay thế cho việc Hoa Kỳ sở hữu trực tiếp hòn đảo. Thực tế, tổng thống Trump
nhiều lần nhấn mạnh rằng Mỹ cần và sẽ có Groenland bằng cách này hay cách khác.
Điều này khiến các quan chức châu Âu lo ngại rằng động lực của Mỹ chủ yếu là mở
rộng lãnh thổ, không phải vì an ninh NATO.
Những
tuyên bố của Trump đang làm suy giảm uy tín của liên minh. Fabrice Pothier, cựu
giám đốc hoạch định chính sách NATO, nhấn mạnh: “ Uy tín của NATO đang
bị thiệt hại gián tiếp từ căng thẳng này. Với những tuyên bố của của mình, ông
Trump đã gieo nghi ngờ về cam kết của Mỹ đối với NATO ”. Mặc dù Trump
khẳng định Mỹ vẫn cam kết với NATO và rằng liên minh sẽ mạnh mẽ hơn nếu
Groenland nằm trong tay Mỹ, các nhà quan sát châu Âu coi đó là tuyên bố khó tin
trong bối cảnh thực tế chính sách Mỹ tập trung vào lợi ích lãnh thổ riêng.
Nga
và Trung Quốc cũng không bỏ lỡ cơ hội
Đối
với nhiều thành viên NATO, tranh cãi mới nhất về Groenland còn gây ra sự phân
tán sự chú ý nguy hiểm. Kể từ khi Nga xâm lược Ukraina năm 2022 đưa chiến tranh
đến gần biên giới NATO, liên minh đã tập trung mạnh mẽ vào củng cố sườn đông vì
lo ngại một thành viên có thể trở thành mục tiêu tiếp theo của tổng thống Nga
Vladimir Putin.
Lãnh đạo
Đan Mạch và Groenland luôn khẳng định không bán, không muốn hòn đảo trở thành một
phần của Mỹ.
Nhiều
nhà ngoại giao châu Âu cho rằng khả năng Mỹ chiếm Groenland bằng quân sự là ít,
dù Donald Trump không ít lần nhắc đến và không loại trừ kịch bản dùng vũ lực
quân sự. Tất cả đều thừa nhận nếu xảy ra, hậu quả sẽ cực kỳ nghiêm trọng. Một
quan chức Đông Âu nhận định đây sẽ là " trận địa trấn có
nguy cơ phá hủy NATO.”
Các
đồng minh nhất trí rằng NATO cần phải làm nhiều hơn cho an ninh Bắc Cực, việc
này vốn trước đây chủ yếu do các nước khu vực như Đan Mạch, Na Uy, Phần Lan và
Canada đảm trách. Tổng thư ký NATO Mark Rutte nhấn mạnh: “Chúng ta phải hợp
tác như một liên minh, để đảm bảo an ninh Bắc Cực không chỉ là nhiệm vụ của từng
quốc gia mà là trách nhiệm chung.”
Đan
Mạch đã đầu tư thêm vào các máy bay giám sát, tiêm kích F-35, drone và
năng lực tiếp nhiên liệu trên không để tăng khả năng bảo vệ hòn đảo rộng 2 triệu
km2 này.
Tuy
nhiên, bất kỳ thay đổi lớn nào trong chính sách Bắc Cực của NATO đều phải dựa
trên đồng thuận của toàn bộ 32 thành viên, bao gồm cả Mỹ, điều này đặt ra giới
hạn rõ rệt cho khả năng hành động độc lập của liên minh.
Vụ việc
Groenland không chỉ là một vấn đề lãnh thổ, mà là phép thử sinh tồn đối với
NATO trong một hoàn cảnh chưa từng có: Khả năng liên minh duy trì đoàn kết, bảo
vệ các thành viên trước những rủi ro từ chính đồng minh hùng mạnh nhất đồng thời
phải đối phó với các cường quốc đang trỗi dậy tại Bắc Cực.
--------------------------------
Các
nội dung liên quan
Tham
vọng Groenland của Mỹ thách thức sự tồn vong của NATO
No comments:
Post a Comment