THẾ GIỚI HÔM NAY : 03/11/2026 (The Economist)

 

 

 

THẾ GIỚI HÔM NAY : 03/11/2026

The Economist 

Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch   -    Nghiên Cứu Quốc Tế

03/11/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/11/03/the-gioi-hom-nay-03-11-2026/

 

Theo một hồ sơ pháp lý trước thềm đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), Anthropic cam kết chi 895 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng AI. Công ty báo cáo doanh thu quý III đạt gần 17 tỷ USD, tăng so với mức 1,4 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái. Chi phí điện toán đã dẫn đến khoản lỗ hoạt động 567 triệu USD, giảm so với mức lợi nhuận hoạt động 974 triệu USD trong quý trước đó. Đợt IPO của công ty sẽ là một trong những đợt lớn nhất từ trước đến nay.

 

Doanh thu hàng quý của Apple vượt qua kỳ vọng, tăng 12% so với cùng kỳ năm ngoái lên 114,5 tỷ USD. Tuy nhiên, doanh số bán hàng tại Trung Quốc lại không đạt mục tiêu – tạo ra một thử thách đối với tân giám đốc John Ternus. Trong khi đó, báo cáo doanh thu hàng quý của Palantir Technologies cũng vượt qua các ước tính, đạt 2,3 tỷ USD. Doanh số thương mại của công ty phần mềm này đã lần đầu tiên vượt qua doanh số từ chính phủ. Dù vậy, chỉ số NASDAQ 100 tập trung vào công nghệ của Mỹ vẫn đóng cửa với mức giảm 1,4% vào hôm qua, phản ánh sự lo ngại dai dẳng của các nhà đầu tư về chi tiêu cho AI.

 

Tối cao Pháp viện Mỹ bác bỏ yêu cầu của chính quyền Trump về việc tạm dừng kiểm 20.000 phiếu bầu qua thư ở California trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Bộ Tư pháp đã khởi kiện tiểu bang này vào tháng trước, cáo buộc rằng những lá phiếu đó do những người nước ngoài bỏ phiếu một cách bất hợp pháp. Tuần trước, một thẩm phán liên bang đã bác bỏ yêu cầu của chính quyền đòi California phải xác minh tình trạng quốc tịch của cử tri trước khi kiểm phiếu.

 

Fox News thông báo lượng người xem giảm 27% trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tháng 10 năm ngoái, trung bình có 2,3 triệu người theo dõi kênh tin tức này vào khung giờ vàng. Năm nay, con số này chỉ còn 1,7 triệu. Lachlan Murdoch – ông chủ của mạng truyền hình cáp này – đổ lỗi cho “sự mệt mỏi của người xem.”

 

Chính quyền Trump tiết lộ đã thu xếp các cuộc đàm phán giữa Nga, Ukraine, và Mỹ tại Abu Dhabi vào tuần tới. Đây sẽ là cuộc gặp ba bên đầu tiên trong chín tháng qua. Steve Witkoff, đặc phái viên của Donald Trump, cho biết các bên sẽ thảo luận về “các thỏa thuận an ninh thời hậu chiến, giảm leo thang, nỗ lực nhân đạo, và các bước tiếp theo hướng tới hòa bình.” Trong khi đó, các cuộc không kích của Nga đã giết chết 26 người tại một trung tâm phân phát hàng viện trợ ở Ukraine.

 

Công ty thiết kế chip Marvell đồng ý thỏa thuận mua lại toàn bộ cổ phiếu của Lumentum, trong một trong những thương vụ sáp nhập công nghệ lớn nhất từ trước đến nay. Trong thông báo, Marvell định giá Lumentum – công ty sản xuất laser và linh kiện quang học cho các trung tâm dữ liệu – ở mức 115 tỷ USD, cao hơn nhiều so với giá trị vốn hóa thị trường của công ty này vào thời điểm đó. Các nhà đầu tư không thực sự bị thuyết phục: cổ phiếu của Lumentum đã giảm hơn 18%, trong khi cổ phiếu của Marvell giảm gần 13%.

 

Ông từng đối mặt với gấu Bắc Cực, băng qua những khu rừng rậm nguy hiểm của Darién Gap, và thậm chí phải ngồi tù ở Nga. Giờ đây, sau hành trình 28 năm đi qua những vùng đất khắc nghiệt nhất thế giới, Karl Bushby đã đến đích cuối cùng: Hull, nằm ở vùng đông bắc hiểm trở của nước Anh. Vào năm 1998, khi mới 29 tuổi, người đàn ông Anh Quốc đã quyết định đi bộ về nhà mình từ Chile, đi dọc theo chiều dài của châu Mỹ đến Eo biển Bering và băng qua lục địa Á-Âu – một cách liên tục và không sử dụng phương tiện giao thông.

 

Con số trong ngày: 150 triệu, là số lượng người Trung Quốc nghe podcast mỗi ngày.

 

 

TIÊU ĐIỂM

 

Những tiểu bang cần theo dõi trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ

 

Donald Trump đã dự đoán về một chiến thắng với “những con số kỷ lục” trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào hôm nay. Nhưng tỷ lệ ủng hộ ròng của vị tổng thống đang ở mức -27 điểm. Mô hình dự báo của Economist cho thấy Đảng Dân chủ có 94% cơ hội giành lại Hạ viện và 53% cơ hội chiếm lấy Thượng viện.

 

Các điểm bỏ phiếu đầu tiên sẽ đóng cửa lúc 6 giờ tối theo giờ miền Đông. Trong số các cuộc đua vào Thượng viện căng thẳng cần theo dõi có Maine và Ohio. Chiến dịch gây tranh cãi ở Alaska có thể khiến Đảng Dân chủ mất đi Thượng viện, nhưng có lẽ sẽ cần thêm vài ngày để xác định kết quả cuối cùng. Đảng Dân chủ có thể giành chiến thắng ở các thành trì của Đảng Cộng hòa như Kansas và Texas; nếu họ làm được như vậy, lợi thế của những người đương nhiệm có thể giúp họ tiếp tục cạnh tranh tốt trong các cuộc bầu cử tương lai.

 

Các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ luôn là một cuộc trưng cầu dân ý về vị tổng thống Mỹ đương nhiệm. Bất chấp sự sụt giảm uy tín, Trump đã dành những ngày cuối cùng của chiến dịch tranh cử để chỉ đạo các cuộc vận động ở những tiểu bang đỏ (ủng hộ Đảng Cộng hòa). Cuối tuần này tại Iowa – một tiểu bang có thể bầu ra vị thống đốc từ Đảng Dân chủ đầu tiên trong 20 năm qua – Trump đã phát biểu trên sân khấu suốt hai giờ đồng hồ.

 

Cuộc chiến tại tòa án hiến pháp của Ba Lan

 

Hôm nay, Tòa án hiến pháp Ba Lan sẽ triệu tập một cuộc họp căng thẳng. Đây sẽ là cuộc đối đầu tiếp theo trong cuộc chiến giành quyền kiểm soát tòa án giữa Thủ tướng Donald Tusk và các đồng minh của Đảng Pháp luật và Công lý, trong đó bao gồm Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki và Chánh án Tòa án Bogdan Swieczkowski. Hôm thứ Sáu, năm thẩm phán được bầu bởi Quốc hội – nơi Tusk nắm phe đa số – đã nỗ lực tiếp nhận nhiệm vụ của họ dưới sự hộ tống của một lực lượng cảnh sát đông đảo. Một trong số họ, Anna Korwin-Piotrowska, đã đình chỉ Swieczkowski và cấp phó của ông. Cuộc họp, trên danh nghĩa là để thông qua ngân sách, sẽ tập hợp các thẩm phán mới và những người không bị đình chỉ. Các nhà lãnh đạo phe đối lập cáo buộc chính phủ của Tusk đang cố gắng thực hiện một cuộc đảo chính.

 

Vị thủ tướng khẳng định rằng mình đang khôi phục uy tín của tòa án sau nhiều năm bị can thiệp chính trị dưới thời chính phủ Pháp luật và Công lý trước đây. Nawrocki đã từ chối nhận lời tuyên thệ nhậm chức của các thẩm phán mới, trong khi Swieczkowski đã cấm họ xét xử các vụ án – đó là lý do vì sao cần có cảnh sát hộ tống. Dù vậy, việc đình chỉ đội ngũ lãnh đạo của tòa án lại dựa trên những lập luận thiếu cơ sở pháp lý. Trong lúc cố gắng dọn dẹp mớ hỗn độn tại tòa án hiến pháp, Tusk có thể lại đang tạo ra một mớ hỗn độn mới.

 

Cuộc xung đột của các quyền tự do

 

Colorado vừa thua trong ba vụ kiện gần đây liên quan đến sự đối đầu giữa tự do tôn giáo và các chính sách bảo vệ người đồng tính và chuyển giới của tiểu bang này, xoay quanh các vấn đề về bánh cưới, trang web đám cưới, và liệu pháp chuyển đổi. Giờ đây, vấn đề giáo dục mầm non của tiểu bang cũng bị đưa ra xét xử.

 

Hôm nay, Tối cao Pháp viện sẽ xét xử vụ Giáo xứ Công giáo St. Mary kiện Roy, một vụ kiện do các giáo xứ và phụ huynh theo Công giáo La Mã đệ trình nhằm thách thức chương trình mầm non phổ cập của Colorado. Nguồn tài trợ chỉ giới hạn ở những trường chấp nhận mọi học sinh, bất kể tôn giáo, xu hướng tính dục, hay các đặc điểm khác. Vì một số trường mầm non tôn giáo chỉ nhận các gia đình “phù hợp với sứ mệnh và giáo lý của Giáo hội Công giáo” – và do đó từ chối các phụ huynh và trẻ em đồng tính hoặc chuyển giới – nên họ không thể tham gia chương trình. Những trường này lập luận rằng hậu quả là hàng nghìn gia đình muốn thụ hưởng nền giáo dục Công giáo “đã bị gạt ra khỏi” lợi ích này.

 

Colorado bảo vệ chương trình của mình, cho rằng nó mang tính trung lập và có thể áp dụng chung, phù hợp với một án lệ của Tối cao Pháp viện từ năm 1990. Tiểu bang nhấn mạnh rằng chính sách này hoan nghênh “các trường mầm non tôn giáo cung cấp giáo dục tôn giáo,” miễn là họ chấp nhận tất cả mọi người.

 

Một ngày trong đời Nhà vua Anh

 

Hôm nay, Vua Charles III sẽ phát biểu tại Hội nghị những Người đứng đầu Chính phủ Khối Thịnh vượng Chung ở Antigua, một phần trong chuyến công du Caribe kéo dài chín ngày. Ông dự kiến sẽ đề cập đến chủ đề nhạy cảm về nô lệ. Đã bốn năm kể từ khi vị quân vương trị vì lâu nhất trong lịch sử nước Anh qua đời và người thừa kế chờ đợi lâu nhất lên nắm quyền. Khi sự chú ý một lần nữa đổ dồn vào Charles, câu hỏi thực tế được đặt ra là: ông đang làm tốt đến mức nào?

 

Câu trả lời là không hề tệ. Ông đã khéo léo xử lý mối quan hệ với Donald Trump và những thành viên gia đình hay mắc lỗi. Thời điểm thuận lợi cũng đã giúp ích cho Nhà vua, khi những chủ đề – từ kiến trúc đến sinh thái học – mà ông đã dành cả đời ủng hộ nay lại nhận được sự quan tâm của công chúng. Theo công ty thăm dò dư luận YouGov, tỷ lệ ủng hộ Charles đang ở mức khá là 58%. Và thái độ thay đổi của nhà vua cũng mang lại tác động tích cực – ông không còn là vị “Hoàng tử hay than vãn” nữa. Ông có lý do chính đáng để vui vẻ.

 

 

                               =========================

 

 

THẾ GIỚI HÔM NAY : 02/11/2026

The Economist 

Nguyễn Thị Kim Phụng, biên dịch   -   Nghiên Cứu Quốc Tế

02/11/2026

https://nghiencuuquocte.org/2026/11/02/the-gioi-hom-nay-02-11-2026/

 

Các ứng dụng cảnh báo khẩn cấp của Nga và Ukraine được cho là đã bị tấn công mạng. Ukraine cáo buộc Nga là thủ phạm gửi đi các tin nhắn, một vài trong số đó có nội dung báo động về một “cảnh báo hạt nhân” trên toàn quốc. Chính quyền kêu gọi người dùng bỏ qua các “tin nhắn lạ.” Phía Nga cho biết ứng dụng cảnh báo khẩn cấp của họ cũng bị tin tặc tấn công, nhưng chưa đi đến việc đổ lỗi cho Ukraine. Trong khi đó, Ukraine đã nối lại các cuộc tấn công vào những nhà máy lọc dầu của Nga, bất chấp yêu cầu từ Donald Trump.

 

Haley Stevens – người vừa thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Dân chủ tại bang Michigan – tuyên bố ủng hộ ứng viên Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử Thượng viện sắp tới của bang này. Stevens đã đi lễ nhà thờ cùng Mike Rogers sau khi rút lại sự ủng hộ dành cho ứng viên Đảng Dân chủ Abdul El-Sayed. Bà cho biết mình cảm thấy “không được chào đón” trong chiến dịch tranh cử của ông. Đây là một ghế mà Đảng Dân chủ có thể phải giữ bằng được để giành thế đa số tại Thượng viện. Vui mừng trước tin này, Trump đã ngỏ lời mời Stevens gia nhập Đảng Cộng hòa.

 

Giá dầu giảm sau khi các nhà đàm phán Iran có ngày làm việc thứ ba với các nhà hòa giải Qatar tại Doha về một thỏa thuận tiềm năng nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài 8 tháng của Mỹ và Israel với Iran. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tiết lộ họ đã phác thảo một kế hoạch để mở cửa lại Eo biển Hormuz trong vòng hai ngày sau khi đạt được thỏa thuận. Về phần mình, Trump tuyên bố sẽ không tấn công Iran trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào ngày mai, nhưng có thể sẽ hành động sau đó.

 

Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ OPEC+ giữ nguyên mục tiêu sản lượng của tháng 12, trong bối cảnh chiến tranh tiếp tục làm gián đoạn các hoạt động xuất khẩu. Hầu hết các quốc gia Vùng Vịnh trong nhóm này đều đang khai thác thấp hơn nhiều so với mục tiêu đề ra. Ả Rập Saudi – nước chịu ảnh hưởng đặc biệt nặng nề – cho biết GDP trong quý III của họ giảm 3,8% so với cùng kỳ năm ngoái, sau khi đã sụt giảm 4,7% ở quý trước.

 

Người dùng Binance rút ròng lượng tiền mã hóa trị giá tổng cộng 3,6 tỷ USD sau khi sàn giao dịch này mở lại dịch vụ vào Chủ Nhật. Con số này chiếm khoảng 2% tổng giá trị tài sản được ghi nhận trên sổ sách của công ty trước khi các tin tặc, được cho là người Triều Tiên, đánh cắp 6,3 tỷ USD vào tuần trước. Binance hiện đang hạn chế số lượng rút tiền; các hoạt động của sàn sẽ được khởi động lại theo từng giai đoạn. Sàn này cũng hứa sẽ bồi thường cho những khách hàng bị mất tiền mã hóa.

 

Bộ trưởng Nội vụ Đức Alexander Dobrindt tuyên bố sẽ có những “hình phạt nghiêm khắc” đối với những kẻ bạo loạn đã cướp bóc các cửa hàng và làm hơn 100 cảnh sát bị thương ở Frankfurt vào đêm thứ Bảy. Vị quan chức có tư tưởng cứng rắn này đổ lỗi cho những “kẻ gây rối” nhập cư và các phần tử cực đoan cánh tả. Hàng ngàn người đã tham gia các cuộc biểu tình do một nhóm hoạt động Gen Z tổ chức, nhằm đòi hỏi tăng cường ngân sách cho giáo dục. Những cuộc biểu tình tương tự cũng vừa càn quét khắp châu Âu, nổi bật là Pháp.

 

Kimi Antonelli trở thành nhà vô địch trẻ tuổi nhất trong lịch sử Công thức 1 (F1), sau khi về đích thứ ba tại giải Mexico Grand Prix. Tay đua 20 tuổi của đội Mercedes trẻ hơn 3 tuổi so với Sebastian Vettel ở thời điểm anh lần đầu đăng quang vào năm 2010. Antonelli là người Ý thứ ba giành được chức vô địch F1 và là người đầu tiên làm được điều này kể từ thời Alberto Ascari vào năm 1953.

 

Con số trong ngày: 30 tỷ, là số lượng từ ước tính trên Wikipedia.

 

 

TIÊU ĐIỂM

 

Thị trường Trung Quốc là một ngoại lệ hay một điềm báo?

Trong những năm gần đây, nền kinh tế Trung Quốc có nhiều điểm bất thường. Nước này đã phải vật lộn với tình trạng giảm phát, trong khi các quốc gia khác lại chiến đấu với lạm phát. Ngân hàng trung ương của họ làm cho việc vay mượn trở nên rẻ hơn, trong khi các nơi khác lại tăng lãi suất. Hơn nữa, lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc vẫn ở mức thấp, ngay cả khi lợi suất trái phiếu chính phủ ở những nơi khác đang tăng lên.

 

Thị trường chứng khoán Trung Quốc cũng tỏ ra khác biệt. Chỉ số S&P 500 ở Mỹ đã tăng 11% tính từ đầu năm đến nay, bất chấp những biến động gần đây. Hàn Quốc và Đài Loan thậm chí còn tăng trưởng mạnh mẽ hơn rất nhiều. Giống như các quốc gia này, Trung Quốc cũng gắn liền với chuỗi cung ứng cho trí tuệ nhân tạo (AI). Nhưng chỉ số CSI 300 của các công ty niêm yết tại Thượng Hải và Thâm Quyến lại giảm tới hơn 15%. Điều này một phần phản ánh cầu nội địa đang yếu đi, và chính phủ vẫn chưa có đủ các biện pháp kích thích. Nó cũng cho thấy sự hoài nghi ngày càng lớn đối với triển vọng thương mại của AI. Theo nghĩa này, thị trường Trung Quốc có thể không phải là một trường hợp ngoại lệ, mà là một điềm báo trước về những ngờ vực đối với AI đang bao trùm các thị trường trên toàn cầu.

 

 

Vị sếp hoài nghi AI của Palantir đối mặt với những con số thực tế

Trong giới doanh nghiệp Mỹ, người đứng đầu công ty phần mềm Palantir Technologies có lẽ đã trở thành một trong những người chỉ trích Anthropic và OpenAI – những nhà phát triển AI hàng đầu – mạnh mẽ nhất. Trong một lần xuất hiện trên truyền hình vào tháng 7, Alex Karp cáo buộc cả hai công ty này lừa dối khách hàng, khiến họ phải trả giá quá cao cho các mô hình AI và đánh mất những dữ liệu quý giá của mình. Điều đó đã giúp ông trở thành gương mặt được yêu thích của một nhóm các lãnh đạo công nghệ ngày càng lớn, gồm những người lo ngại về quyền lực lũng đoạn thị trường của các phòng thí nghiệm AI lớn.

 

Báo cáo thu nhập của Palantir được công bố vào hôm nay sẽ cho thấy liệu các công ty khác có đang tin vào những gì Karp nói hay không. Các nhà phân tích kỳ vọng doanh thu quý III của họ sẽ đạt 2,2 tỷ USD, tăng 85% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là một tốc độ tăng trưởng đáng kinh ngạc, nhưng nó vẫn chưa bằng mức tăng 93% so với cùng kỳ của quý trước đó. Dù vậy, con số này có lẽ vẫn đủ để Karp ăn mừng chiến thắng và làm hài lòng vô số các nhà giao dịch cá nhân – những người đã giúp giá cổ phiếu của Palantir tăng vọt gần 50% kể từ lần lên sóng truyền hình hồi giữa năm của ông.

 

 

Nhật Bản chuẩn bị cho trận động đất lớn tiếp theo

Hiếm có quốc gia nào am hiểu về thảm họa thiên nhiên hơn Nhật Bản. Nằm ở nơi giao nhau của bốn mảng kiến tạo, quốc gia này sở hữu những tòa nhà chống động đất đẳng cấp thế giới và các hệ thống cảnh báo sớm vô cùng tiên tiến. Tuy nhiên, họ từng chần chừ trong việc thành lập một cơ quan chuyên quản lý thảm họa. Nhưng sau một chuỗi các tai ương gần đây, cuối cùng họ cũng sẽ ra mắt cơ quan này vào hôm nay. Bán đảo Noto hiện vẫn đang phục hồi sau trận động đất mạnh 7,5 độ Richter vào năm 2024; một trận động đất mạnh khác cũng vừa tấn công Kumamoto vào mùa hè này.

 

Cho đến nay, công tác quản lý thảm họa vẫn do một nhóm các quan chức luân phiên trong Văn phòng Nội các đảm nhiệm. Cơ quan mới – với khoảng 350 nhân viên – được kỳ vọng sẽ giúp duy trì và bảo tồn những kinh nghiệm quản lý mang tính hệ thống đó. Họ sẽ tập trung vào việc chuẩn bị phòng chống thảm họa, thay vì chỉ ứng phó sau khi chúng xảy ra. Các nhà địa chấn học đang cảnh báo về hai trận động đất lớn tiềm tàng, một ở ngay dưới lòng Tokyo và một ở Rãnh Nankai dọc theo bờ biển phía nam. Theo một ước tính, trận động đất thứ hai có thể gây thiệt hại kinh tế tương đương 40% GDP của Nhật Bản. Các quan chức mới nhậm chức hẳn sẽ hy vọng vào một khởi đầu yên bình.

 

 

Mô hình hóa cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ

Trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào ngày mai, dự báo thống kê của Economist cho thấy một bức tranh trái ngược giữa hai viện. Giống như hầu hết các dự báo khác, mô hình này cho thấy Đảng Dân chủ đang nắm giữ lợi thế áp đảo để giành chiến thắng tại Hạ viện, với 94% cơ hội kiểm soát viện này và thế đa số trung bình (theo mô phỏng) là 236–199.

 

Ngược lại, mô hình của chúng tôi lại là một trường hợp ngoại lệ khi dự báo về Thượng viện: nó cho Đảng Dân chủ 54% cơ hội lật ngược thế cờ, so với con số 72% trên các thị trường cá cược. Lý do chính cho sự thận trọng này là mô hình không đánh giá các cuộc thăm dò trung bình – vốn mang lại cho Đảng Dân chủ khoảng cách dẫn trước sít sao ở số bang dư sức giúp họ giành lấy Thượng viện – qua vẻ bề ngoài. Thay vào đó, mô hình này áp dụng một tiền lệ lịch sử cho thấy các đảng có lợi thế lớn trong các cuộc khảo sát “bỏ phiếu chung” cấp quốc gia thường giành chiến thắng với cách biệt nhỏ hơn so với những gì các cuộc thăm dò ám chỉ. Nó cũng chú trọng đáng kể vào các yếu tố “nền tảng” như kết quả bầu cử trong quá khứ, vốn mang lại lợi thế cho Đảng Cộng hòa ở các bang chiến địa đỏ.